Ik denk dat het de moeite loont je een beetje te verdiepen in het antisemitisme en in het verlengde daarvan ook in de Jood als bijzonder menstype die we naar mijn mening zouden moeten koesteren en ook zouden moeten begrijpen omdat we anders onszelf niet begrijpen. Ik zal dat proberen uit te leggen.
Iedereen kent de zondeboktheorie maar de Jood is niet zomaar een zondebok: hij is de uitverkoren zondebok. Het (wettische) jodendom is namelijk een vreemde, in zekere zin antireligieuze religie: ik denk dat Bataille gelijk heeft dat religie het verlangen naar een verloren intimiteit is (zoals bv. het verhaal van Adam en Eva vertelt heeft ons bewustzijn ons verveemd van de dingen: de mens is ten diepste eenzaam), maar in tegenstelling tot alle andere religies probeert het jodendom die eenheid met de wereld niet te hervinden maar is ze in die zin radicaal atheïstisch met de radicale verlatenheid van de mens als uitgangspunt. Dat maakt de jood opvallend werelds en op zelfbehoud gericht en in de ogen van de antisemiet een egoïst en een duivel. Om die reden zal de kritiek op Israël ook geen effect hebben: de jood is liever gehaat maar levend dan geliefd maar dood. Israël zal alles doen om te overleven. Tegelijk is het jodendom juist de absolute religie in de zin dat het een transcendente God poneert die met bulderende stem commandeert – Jahweh is een jaloerse god en heeft de joden uit de slavernij bevrijd, in wezen omdat de joden zijn ‘knechten’ zijn en alleen aan hem, de Heer, onvoorwaardelijke gehoorzaamheid zijn verschuldigd – waarmee dat wereldse egoïsme juist scherp wordt begrensd: het jodendom is in die zin de uitvinder van de moraal die de autonomie van de ander grondvest waarbij de mens zelf verantwoordelijk is voor zijn eigen daden. Opnieuw wijst het jodendom zo de eenheid af: ik ben niet de wereld en ook niet jou maar vind me geplaatst tegenover het radicaal andere dat ik niet kan bevatten of beheersen (maar tegen wie ik me ook met elk middel moet verdedigen als hij me aanvalt in tegenstelling tot het christendom dat de mens met God en de ander beoogt te verzoenen).
De seculiere moderniteit heeft de jodenhaat alleen maar geseculariseerd: de mens verlangt nog steeds naar die eenheid, die verlossing van het zelf, en vindt die in bv. het nationalisme (een voor allen, allen voor een) en andere vormen van massahysterie, maar de Jood laat zich niet assimileren in die collectieve wanen. Het wezen van het jodendom is dat de Jood uitstekend integreert (hij is immers werelds gericht zoals bv. het antisemitisme van Marx benadrukt) maar tegelijk op afstand blijft staan omdat hij in een oude traditie, wars op elke modieuze gril, staat. De Jood is bij uitstek de criticus, de tegenstem, de onafhankelijke denker maar precies daarom uitverkoren om gehaat te worden want massawanen tolereren geen dissidentie: juist omdat de Jood niet ‘meedoet’ is hij het uitverkoren doelwit van complottheorieën (wat voert de Jood toch in zijn schild?) en vervolging. De huidige opleving van Jodenhaat dreigt daarmee de dam, die de Joden vormen tegen elke vorm van massapsychose en barbarij, neer te halen: de Joden zijn uitverkoren de mensheid van barbarij af te houden, maar vormen zo ook de uitverkoren zondebok van elke barbaar. Willen we onze democratie en beschaving behouden, dan moeten we de Jood – en daarom Israël als enige vluchtheuvel in een wereld vol Jodenhaat – beschermen.
Het is interessant om het zondebokfenomeen nader te bekijken want dat is niet zomaar een sociologisch theorietje maar een theologisch concept met diepe Semitische wortelen waarbij weer allerlei paradoxen optreden. Zo kende het oude Mesopotamië het ritueel waarbij de koning zich liet vervangen door een slaaf of gevangene bij een zons- of maansverduistering die als teken van onheil dus toorn van de goden werd gezien. Om het onheil – de crisis – af te wenden zou de koning zelf moeten worden gedood maar deze ‘verdween’ als eenvoudige boer op het platteland terwijl de slaaf werd gekroond en een aantal weken de koning werd waarna hij ritueel werd gedood en de echte koning kon terugkeren. Dit laat aldus zien hoe het zondebokmechanisme ‘werkt’: in tijden van grote spanningen kanaliseert men de woede en chaos door die op een onschuldige te richten wiens dood de gemeenschap verenigt en de rust terugbrengt (ook in de onderwereld zou een godin de zonden van een overledene absorberen). Na de verwoesting van Jeruzalem (586 v.C.) die de joden de mythologische ‘woestijn’ instuurde, werd het Bijbelboek Leviticus geschreven met een intrigerend zondebokritueel: van twee identieke bokken werd aan één alle zonden van de Israëlieten overgedragen en de woestijn in gestuurd en de andere werd ter verzoening aan de Heer geofferd. Die symbolische ‘zondebok’ laat zien dat men zonden niet kan reinigen maar moet verdrijven (men moet er afstand van nemen) maar de ironie van de geschiedenis is dat het ook naar de joden zelf lijkt te verwijzen die als fysieke zondebok de woestijn in worden gestuurd waarbij de jood niet toevallig dezelfde eigenschappen toekomt als de bok: koppigheid, autonomie en een ruigheid die hem laat overleven in de moeilijkste omstandigheden. Dat de twee bokken identiek zijn staat voor het lot dat de een verzoening (acceptatie) schenkt en de ander verbanning (uitstoting): het is het lot dat de joden wisselend een thuis geeft of weer naar de woestijn verbant. Jezus staat natuurlijk voor beide bokken: hij is de zondebok die alle zonden van de mensheid op zich neemt en hij is het ‘offerlam’ dat ter verzoening dus heil der mensheid wordt geslacht. Merk op dat het lam een schaap is dat het tegendeel is van een bok: een schaap overleeft niet in de woestenij en staat voor het weerloze en onschuldige waardoor Jezus’ volmaakte onschuld ook wel werd gecontrasteerd met de joodse duivelachtige bokkigheid. Waar het jodendom beide aspecten van de mens benadrukt (de mens is goed en kwaad), hanteert het christendom het zondebokmechanisme om Jezus als vredeskoning te laten verschijnen die als de nieuwe Adam de gelovigen het eeuwige leven schenkt.
Jodenhaat is precies het gevolg van deze dualiteit en weigering te geloven in een verlossing van welke aard dan ook: de Jood staat daarmee tegelijk zowel ‘binnen’ als ‘buiten’ de samenleving (de Jood is als individu geïntegreerd terwijl hij weigert op te gaan in de massa) waardoor hij de ‘parasiet’ is die moet worden verdreven. Als de jood dan opnieuw de woestijn is gedreven dan is hij de verstoten vreemdeling en als hij z’n eigen huis bouwt (Israël) dan moet dat huis worden afgebroken. Zo vindt de jood nergens rust doordat de wereld geen rust vindt en telkens weer vervalt in het zondebokmechanisme om z’n eigen crises te bezweren waarbij men obsessief de Jood aanwijst als bron van alle kwaad in de wereld.
De islam deelt overigens dezelfde Semitische oorsprong en lijkt dan ook heel veel op het jodendom maar met één allesbepalend verschil: waar het jodendom als het ware de wet verinnerlijkt en zich richt op studie, zelfdisciplinering en eigen verantwoordelijkheid in afwachting van de Messias, zo is de islam expansief gericht op onderwerping van de gehele mensheid aan Allahs wetten. Dat universalisme van één God, één waarheid, één mensheid deelt de islam met het christendom maar de islam zoekt geen bekering maar onderwerping: de islam is een veroveringsreligie. Dat maakt dat complottheorieën zinloos zijn jegens de islam: moslims zijn met velen en kunnen en hoeven zich dan ook niet te verbergen maar eisen hun eigen zichtbare plek op waarbij ze vrij openlijk als een rivaal van christelijke staten om de macht strijden. Dat maakt de islam puur een ‘buiten’ vanuit het Westers perspectief. Dat het Westen militair de overhand kreeg en de moslimwereld koloniseerde heeft een diepe rancune veroorzaakt welke rancune zich niet alleen richt tegen het Westen maar ook altijd tegen de veel zwakkere Joden (‘ik ben vernederd maar ik kan altijd de Jood slaan’). Maar bovenal verdraagt de gekwetste moslimwereld geen joodse staat in het hart van zijn rijk welk gebied ook voor moslims heilig land is: dat maakt het bestaan van Israël de ultieme vernedering voor de moslimwereld en de verovering van Israël (‘Palestina’) de hoogste prioriteit in het hart van alle moslims wereldwijd, overigens tot genoegen van veel moslimdictators die zo de onvrede van hun bevolking eenvoudig kanaliseren naar een eeuwige, externe zondebok: Israël. Dat het linkse deel van het Westen als betoverd deze irrationele Jodenhaat navolgt, heeft een oorzaak in een misvormd wereldbeeld maar ook in een sluimerend antisemitisme dat door de Holocaust-schaamte is onderdrukt maar door een herbenaming (‘antizionisme’) als schaamlap even makkelijk weer aan de oppervlakte is getreden.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten